khoahoc1

Nguy cơ nhà khoa học rời viện nghiên cứu

Tại Viện Công nghệ sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ (KH và CN) Việt Nam, do toàn bộ cán bộ của Phòng Tin sinh học chuyển việc, viện đang phải gây dựng lại nhân lực của phòng.

khoahoc1khoahoc1PGS,TS Chu Hoàng Hà, Viện trưởng Công nghệ sinh học chia sẻ, dù rất muốn giữ cán bộ có nhiều năm kinh nghiệm, nhưng ông cũng đành thông cảm với quyết định của họ vì mức lương ở đơn vị mới cao hơn gấp nhiều lần. Hiện nay, thu nhập trung bình của cán bộ trẻ ở Viện Công nghệ sinh học khoảng từ bốn đến năm triệu đồng/tháng; cán bộ trình độ tiến sĩ tính cả lương và thu nhập từ thực hiện đề tài chỉ khoảng 10 triệu đồng/tháng.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp có thể trả lương cho họ 120 triệu đồng/tháng do nhân lực ngành công nghệ sinh học đang được các bệnh viện ngoài công lập thu hút để làm công tác xét nghiệm, giải mã gen tìm tác nhân gây bệnh… Tương tự, nhân lực ngành vật lý đang bị lôi kéo về làm việc tại một số đơn vị liên quan hoạt động chiếu xạ cho nông sản. Từ đầu năm 2018 đến nay, nhiều cán bộ tại Trung tâm Vật lý hạt nhân (Viện Vật lý, Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam) đã xin nghỉ việc để chuyển đến đơn vị có mức thu nhập cao hơn.

Tình trạng cán bộ chuyển công tác diễn ra ở nhiều viện nghiên cứu và trường đại học. Ðáng lo ngại nhất là tình trạng nhân lực được đào tạo bài bản ở các viện nghiên cứu “bị” các doanh nghiệp nước ngoài thu hút. Nhiều người dự đoán, khi số lượng doanh nghiệp công nghệ cao của nước ngoài đầu tư vào Việt Nam tăng lên với mức lương và chính sách đãi ngộ tương đương nước ngoài thì tình trạng cán bộ trình độ cao tại các viện nghiên cứu “nhảy việc” sẽ còn tăng dài dài. Một số nhà quản lý cũng cảnh báo, do doanh nghiệp không mất chi phí, thời gian đào tạo cán bộ, cho nên việc trả lương cao là điều dễ hiểu. Chưa kể công việc của cán bộ nghiên cứu sẽ không ổn định, lâu dài do doanh nghiệp liên tục thay đổi chính sách. Thực tế đã có một số trường hợp chuyển sang làm cho doanh nghiệp được một thời gian thì bị mất việc.

Việc tuyển dụng nhân lực mới để bù đắp số cán bộ đã chuyển đi lại không dễ dàng. Phòng Tin sinh học (Viện Công nghệ sinh học) đang phải điều động cán bộ kiêm nhiệm vì không tuyển dụng ngay được, hoặc tuyển xong phải đào tạo khá lâu mới đảm đương được công việc. PGS, TS Chu Hoàng Hà chia sẻ, những năm 70, 80 của thế kỷ 20 chỉ những người xuất sắc, được đào tạo ở nước ngoài mới được tuyển về Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam làm việc. Khoảng 15 năm trở lại đây, Viện Công nghệ sinh học cử hơn 200 cán bộ ra nước ngoài đào tạo, nhưng chỉ có khoảng từ 20 đến 30% số cán bộ cử đi về Việt Nam làm việc và một nửa trong số đó về Viện Công nghệ sinh học. Sau khi về Viện, nhiều cán bộ tiếp tục chuyển việc. GS, TS Phùng Hồ Hải, Viện trưởng Toán học (Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam) lý giải: việc tuyển biên chế mới hết sức khó khăn do Viện có yêu cầu rất cao về chuyên môn nhưng lại không có khả năng đáp ứng mức lương hấp dẫn cho những người xuất sắc.

Ngoài lương thấp, chính sách tinh giản biên chế cũng đang là một rào cản trong tuyển dụng cán bộ. Trước đây, cơ chế cho phép các viện nghiên cứu được ký hợp đồng thuê khoán chuyên môn, trả lương lấy từ ngân sách hoặc các nguồn của dự án, đề tài nghiên cứu. Nhưng hiện nay, các viện chỉ được tuyển dụng, chi trả lương và các khoản khác cho cán bộ nghiên cứu bằng nguồn thu sự nghiệp của đơn vị. GS, TS Hoàng Ngọc Long (Trung tâm Vật lý lý thuyết, Viện Vật lý) băn khoăn, hiện nay, một nhóm nghiên cứu hay viện nghiên cứu có thể thuê khoán với người nào đó, nhưng trả thù lao từ nguồn kinh phí tự trang trải của nhóm, của viện sẽ không đủ ổn định, lâu dài cho người lao động. Một số viện nghiên cứu không có nguồn thu sự nghiệp như Viện Toán, Viện Vật lý càng khó tuyển dụng. Thực tế cho thấy, việc tuyển dụng nhân lực bằng hình thức hợp đồng thuê khoán chuyên môn như trước đây rất hiệu quả. Quá trình đào tạo trong nước và nước ngoài mất khoảng năm đến bảy năm thì cán bộ mới có thể đảm đương được nhiệm vụ nghiên cứu; để thiết lập được các quan hệ nghiên cứu quốc tế thì cần nhà khoa học có khoảng từ 30 đến 40 năm kinh nghiệm. Nếu tuyển ngay nhân lực trình độ cao thì các viện nghiên cứu không có đủ ưu đãi hấp dẫn cho họ, do đó, cần có chế độ hấp dẫn để tuyển dụng, đào tạo đội ngũ cán bộ trẻ kế cận. Ngoài ra, lực lượng sinh viên, học viên cao học, tiến sĩ tốt nghiệp ra trường ngày càng đông, được đào tạo ở trong nước và nước ngoài bằng nguồn kinh phí của Nhà nước và tư nhân; có nhiều người xuất sắc, muốn được tiếp tục học tập, nghiên cứu tại các cơ sở khoa học lớn của đất nước nhưng chưa có cơ chế đặc thù để thu hút lực lượng trẻ này. Nhiều người đã ở lại nước ngoài, hoặc làm cho doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân. Ðó cũng là sự lãng phí nhân lực.

Tình trạng thiếu nhân lực trình độ cao đang gây nhiều lo ngại cho công tác nghiên cứu. PGS, TS Chu Hoàng Hà cho rằng, theo Chiến lược phát triển KH và CN giai đoạn 2011-2020 của Chính phủ, đến năm 2020, số cán bộ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt từ 11 đến 12 người/mười nghìn dân, nhưng hiện nay mới chỉ đạt gần bảy người. Nhu cầu nhân lực tăng nhưng số biên chế không tăng, thậm chí phải giảm, sẽ ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu trong những năm tới. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhiều doanh nghiệp tư nhân có chiến lược đầu tư bài bản cho nghiên cứu ứng dụng; nhiều sản phẩm công nghệ cao hứa hẹn ra đời, tạo sức cạnh tranh của doanh nghiệp và quốc gia. Ðiều đó càng cho thấy các nhà khoa học nghiên cứu cơ bản cần được quan tâm đầu tư đúng mức, vì nghiên cứu cơ bản kích thích KH và CN phát triển. GS,TS Hoàng Ngọc Long cho rằng, không một quốc gia nào có thể phát triển nếu không dựa vào KH và CN, các nước sẽ cạnh tranh nhau bằng kết quả nghiên cứu khoa học cơ bản. Nếu tình trạng trên không sớm được ngăn chặn trong khoảng 10 năm nữa, nghiên cứu khoa học cơ bản sẽ thiếu nhân lực, các trường đại học sẽ thiếu giáo viên công nghệ, thiếu sinh viên môn khoa học cơ bản.

Theo các nhà khoa học, cơ chế chính sách đối với cán bộ KH và CN chưa tạo động lực cống hiến và phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ trí thức KH và CN, nhất là người có trình độ cao, tài năng trẻ. Chủ trương tinh giản biên chế trong giai đoạn hiện nay là cần thiết, nhưng cũng cần có cơ chế đặc thù cho KH và CN vì nhân lực lĩnh vực này đòi hỏi nhiều thời gian, công sức đào tạo. Hằng năm, nên cho phép tăng từ 5 đến 10% số biên chế để tuyển dụng lực lượng khoa học trẻ, tài năng và cần có cơ chế đặc thù để giữ chân, thu hút những người làm khoa học bằng chính sách tuyển dụng, nâng ngạch, bậc. Ngoài ra, cần có chế độ đãi ngộ thích hợp đối với những chuyên gia, những nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học lâu năm có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đào tạo, phát triển KH và CN.

HÀ LINH (Theo báo nhân dân)

Lên trang đầu

Các bài viết liên quan

goc-thuy-dien-song-tranh-2-gan-noi-xay-ra-vu-viec_qjna
Phát hiện bộ xương người dưới lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2

Sáng 14-5, ông Nguyễn Ngọc Lâm – Trưởng Công an xã UBND Trà Giác (huyện Bắc Trà My, Quảng Nam) xác nhận, người dân vừa phát hiện một bộ xương người tại lòng hồ thủy điện sông Tranh 2. Khu vực phát hiện ra bộ xương người. Ảnh: TN. Theo thông tin ban đầu, chiều…

thay-giao-dam-o-thumb_obwn
Thầy dạy võ nhiều lần đưa bé gái 15 tuổi vào cà phê sân vườn

Ngày 14-5, Công an huyện Tam Bình (Vĩnh Long) đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Võ Thanh Làng (31 tuổi, ngụ xã Ngãi Tứ, huyện Tam Bình) về tội dâm ô với người dưới 16 tuổi. Võ Thanh Làng. Theo công an, Làng là thầy giáo dạy võ Taekwondo. Từ…

ma-tuy-banh-truong-tay-nguyen_qulp
Tội phạm ma túy, ‘xã hội đen’ bành trướng ở Tây Nguyên

Bộ Công an mới đây tổ chức Hội nghị phòng, chống tội phạm hình sự tại địa bàn 5 tỉnh Tây Nguyên. Thượng tướng Lê Quý Vương nhận định tội phạm “xã hội đen” đang có xu hướng bành trướng tại Tây Nguyên. Ảnh: Bộ Công an Phát biểu tại hội nghị, Thượng tướng Lê…

nudukhachtaybannhabirachtui_ubtv
Nữ du khách Tây Ban Nha trình báo bị rạch túi ở Đà Nẵng

Du khách tham quan danh thắng Ngũ Hành Sơn thường xuyên bị rạch túi mặc dù đã được cảnh báo từ trước. Ngày 14/5, Công an quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) cho biết đã tiếp nhận trình báo của một nữ du khách người Tây Ban Nha về việc bị rách túi xách, mất…

bat-hang-xom-dam-o
Bắt tạm giam gã hàng xóm dâm ô cháu bé 5 tuổi

Thấy cháu gái 5 tuổi ở trong phòng trọ một mình, gã hàng xóm lẻn vào thực hiện hành vi đồi bại rồi bỏ đi. Người mẹ về phát hiện đã làm đơn tố cáo, chạy xuyên đêm đưa con đi giám định để vạch trần hành vi đồi bại của gã hàng xóm. Ngày…

xac-dinh-dang-tinh
Xác định danh tính kẻ cứa cổ nữ tài xế taxi gần Đền Lừ rồi tự tử

Qua kiểm tra ban đầu, lực lượng chức năng đã xác định được kẻ cứa cổ nữ tài xế Phạm Thị O. là Nguyễn Tuấn Long. Liên quan đến vụ việc nữ tài xế taxi bị cứa cổ gần khu vực Đền Lừ, quận Hoàng Mai (Hà Nội) cơ quan công an đã xác định danh tính…

bat-o-danh-bac
Bắt ổ bạc ở ngoại ô Sài Gòn, thu giữ nhiều ô tô và 45 xe máy

Ập vào căn nhà ở ngoại ô Sài Gòn, cảnh sát bắt quả tang cả chục người đang sát phạt, thu giữ hàng trăm triệu đồng, nhiều ô tô và 45 xe máy. Ngày 14/5, Công an huyện Củ Chi, TP.HCM đang tạm giữ hình sự đối tượng Lê Văn Chiến (SN 1972, ngụ ấp…

Nguoi-dan-ong-dam-cong-an
Người đàn ông có biểu hiện say rượu cầm chai bia đâm công an

Một người đàn ông có biểu hiện say rượu bất ngờ lao vào cửa hàng ven đường chửi bới nhân viên. Khi công an đến giải quyết ông ta đã đập chai bia để đâm lực lượng chức năng. Vào chiều 14/5, mạng xã hội facebook xôn xao câu chuyện về việc một người đàn ông có…

plo-bang-nhom-dan-canh-lay-tai-san-nguoi-mua-dam_rgae
Khoét tường nhà trọ trộm tài sản người mua dâm

Ngày 14-5, Công an quận 12 (TP.HCM) đang tạm giữ hình sự ba nghi phạm Nguyễn Thế Hào (43 tuổi, ngụ quận 12), Võ Đình Thiều (44 tuổi, sống lang thang) và Đỗ Thị Thanh Châu (39 tuổi, ngụ quận Gò Vấp) để điều tra về hành vi dàn cảnh trộm cắp tài sản trên…

3-vuot-tram-2_fbgg
Điều tra: Các nhóm ‘cò’ dẫn xe qua chốt CSGT

Sau thời gian dài đeo bám, chúng tôi xác định có một đường dây cò túc trực 24/24 giờ trên đại lộ Võ Văn Kiệt để dẫn xe bồn, xe tải… vượt chốt an toàn. “Họ chia thành ba nhóm nhỏ, “nằm vùng” ở một số địa điểm nhất định, luôn bám sát các tổ,…

Bình luận